Дурлалын нуур

Дурлалын нуурны хөвөөнөө бодол амсхийж саатлаа

Дутуу бүхэндээ хорогдон эргэн хурган үдэллээ

Долоон бурхан нуурын долгионд буучихаж

Дотнохон дүрийг чинь тэнд бас зурчихаж...


Доголон нулимасаа хуурамч инээдэндээ зангидавч

Дурсамж хийгээд зөгнөлөө бодохуй,элс самаран үймэрмээр...

Тамираан тасартал гүйлдэн ус үсчүүлэн нааддагсан...

Танхил гэнэн насаа, нуурийн хөвөөнд гээж дээ...


Дүнсгэр жаахан нуур нөхөрлөл нэхэн булингартана...

Дууны сайханыг аялах гэтэл хоолой дутаад хүрсэнгүй ээ

Харц татам залуус үүгээр түүгээр хөшилдөнө

Хайрлан дурлаюу гэтэл чамаар дутаад чадсангүй ээ


Халгих голын цалгиа үүмэн сүүмэн бүртэлзээд  л...

Хаанаас ч юм бэ чи ирж л яваа санагдаад л...

Гэнэхэн, сэхүүхэн миний л манант өдөрүүд

Гэм зэмгүйхэн омголон нэгэн бардамнал...

Гэрэл сүүдэрийн алинд нь ч тод байх оршихуй

Гэгээн тунгалаг усны долгио бүхэнд ургана...


Аялах дуртай дуу минь үнэн сайхан үгтэй

Амин зүрхний чи минь төлөв Монгол царайтай

Хамаг үгээ хэлсэн зүрх минь энэ л нуураа эргээстэй

Хальтарсан газарийнхаа тоосноо л хайраа хадгалах юмдаа....................

 

 

Эмзэглэн,эмзэглүүлэн байж нэг л үнсье!!!....

Эгшисэн зүрх минь хатчихаагүй л юм байна

Эрэвгэр нүдээ ирмээд инээсэн

Эхнэртэй залуугийн харцанд

Эрхгүй нэг би бүдэрчихлээ...


Нууцхан амраг гэдэг хэзээ ч жаргадаггүй гээд

Нуугдаж уйлчихаад нулимасаа арччихлаа

Нулимас дагуулсан зовлонг төгсгөх гэж

Нуурын гүнрүү догдлолоо чулуудчихлаа...


Хачин гуниг зүрхэнд үерлэж

Хайрлаж болохгүйн гачлантай эвлэрнэ

Хамгийн сайхан эрчүүд минь цөмөөрөө

Ханьтай, үртэй л байх юм даа...


Энхрийлэл,хайраараа намайг догдлуулсан ч

Эхнэртэй залуу минь чи бүүр явдаа!!!

Эрхэмсэг гоог олж харсан нүдэн дээр чинь л

Эмзэглэн ,эмзэглүлэн байж нэг л үнсъе,уучил!!!!...

 

Үнэнээр нь амсаад үхэхсэн...

Хээрийн цэцэгсийн дэлбээ

Салхи бараадсаар хагдарчихаж

Хэнэггүй гэнэн ааль

Зовлонд дарагдаад зэвэрчихэж...

Хээнцэр гоо төрх минь

Гунихын аясаар гундчихаж...

Хэн нэгэн намайг хараад

Зүрх алдан догдолохоо больчихож...

Хаашаа ч явсан цуг гэж

Хашгирч явсан нэгэн

Хаа нэгтээ таарахдаа

Танихгүй зөрдөг болчихож....


Үхтэлээ үнэнч гэж зоргоороо амладаг ч

Үеийн үед худлаа л байдаг энэ хайрыг

Үгээгүй ядуу ч бай.өвчтэй зовлонтой ч бай хамаагүй ээ

Үхэхийн өмнө ядаж,үнэнээр нь амсаж нэг үзэхсэн!!!!

 

 

Намарын сүүлчийн бороо

Хоног өдөрийн өмнөөс л үнэртсэн

Холын бороо наашилсаар зүсэрлээ

Хойтон жилийн нар хурыг зөгнөнө үү

Хэнз бороо устай дуутай шуугилаа.

Нарны нулимасуу гэмээр шаагим халуун бороо

Навчис бүжиглүүлж,тэнгэр уйлуулан асгарлаа...

Намарын сүүлчийн л бороо байх даа,

Нар аль эрт буцчихсан юм чинь дээ...

Цасны өмнөх бороо........... уй эргээвч

Цаанаа л учиртай.............. энэ удаад,

Аяз ,эгшигэн салхи сэрчигнээд л...

Аниргүйд чимээрхэнэ.............

Айсуй баярын зөн

Хөндүүр зүрхэнд үйнэ...

Амин зүрхний чи минь

Хүрээд ирдэг байгаа...


2008.10.28 нд....

Шинэ оны мэнд хүргъе!

Гэрлэн цэцэг шoнийн тэнгэрийг гоёж

Гийх оддыг баярын бvжгэнд урих шиг

Гацуурын мoчирт саа инээмсэглэн мoнгoрooд

Газар дэлхийг цасан ширхэг бvрхэнэ

Чиний минь инээдэнд хуучин он улирлаа

Шинэ жилийн мэнд хvргэе хайрт минь

Очтон цацрах шoнийн тэнгэрийг гангалж

Оддын тэндээс болрын vртэс бударна

Оргилуун дарс мoсoн жүнзэнд хooсoрч

Орчлон хорвоог цасан охид бvрхэнэ

Чиний минь инээдэнд хуучин он улирлаа

Шинэ жилийн мэнд хvргэе хайрт минь

Амтат бялуу баярын ширээг чимж

Анивчих гэрэл номин шилмvvсэнд туяарна ...

Шинэ жилийн мэнд хvргэе хайрт минь

Шинэ ондоо та бvхэн минь хамгийн

аз жаргалтай яваарай!!!

*****
Занг нь мэдэхгvй хvнд хэзээ ч дуpлахгvй гэж Заяа тавилангаа мэдэх юм шиг бардамхан бодож явахдаа Хааяахан тулгардаг байсан тэр бvлээхэн харцанд Хожимын нэгэн oдoр бvдэрнэ чинээ санасангvй...
***

Мянган жилийн нүүдэлд...

Шүлэгийн мориндоо дөрөөлж,чиний араас давхиж

Шүүдэр буусан талаар 1000н жил довтоллоо

Мянган жилиийн нүүдэлд ганц л заяасан амраг минь

Миний нутагт унасан сарны нулимас юмшүү чи!

Нартын энэхэн амьдарлаас дусал нулимас шиг тасарлаа ч

Найраг шүлэгийн минь мөрүүдэд мөнхөрч үлдэх бадаг юм шүү чи!

Хувь ганцхан чи минь...

Өлмийгөө өргөн байж чамайгаа үнсэх сайхан

Өөр ертөнцөд одсон юм шиг гэгээн агшиныг эдэлдэг

Үл ялимагхан бөхийсхийн хацараа өгөх чинь сайхан

Өдөрийн од шиг тохиосон миний л ганцхан амрагаа!

Гал залуугийн чинь хийморь хэвээрээ байхад

 Гандсан гундсан үгээр өөрийгөө бүү элээ!

Үлээх салхи,хур бороонд ч гандаагүй

Үзэмжийн чинь өмнө сэтгэл бахдаж явдаг шүү би!

Хурмастын хишиг,нартын ерөөлөөр учирсан

Хувь ганцхан чи минь ээ!

Дээдийн жаргал,дэлгэрхэн бүхнийг чамдаа амлаагүй ч

Дэргэд чинь би уйтгар гунигийг мартдагаа...

Хүслэн

Одоо би чамайг санахаа болисон...

Минийх болохгүй амраг...

 

Сүүлчийн дурлал

Хүсэл дууссан газар хүн өөрөө дуусна...

Энэ үгний тухай бодохоос ч аймаар юм...Би өөрөө ингэж хэлчихээд өөрөөсөө жигтэйхэн их цочлоо...Дуус ч яваа юм шиг...Аймаар боловч бодоод үзэхэд нээрээ л үнэн үг санагдлаа...Хүн хүсэл мөрөөдөл,ямар нэгэн зорилоггүй болвол хүн гэхэд хэцүүхэн л болох байхдаа...

Саяханы нэг өдөр би танил хөршийндөө шагшуурга бэлэглэхээр очисон юм.Учир нь "Шагшуурны өдөр" байсан юм л даа.Хөрш айлын 2 танил маань надад талархаж жаахан дайлах зуураа ойролцоох шүүгээнээсээ хөзөр гарган ирсэнээ:

"Ямар нэгэн юм мэргэлүүлэхүү?" гээд инээмсэглэв.Угаасаа намайг хөзөр тоглодоггүйг мэдэх болхоороо  "тоглохуу" гэж асуугаагүй байх л даа.

Гэсэн ч би гайхсанаа,"Мэргэлүүлэхээ?!" гэж асуусанаа:"Яаж?" гэв."Яахав бодож яваа юм ч юмуу"гэхэд нь би:"Хүсч байгаа юмуу?"гэж залруулаад,ядаж хүнд чинь санаа зовоосон асуудал ч юмуу,ингэхсэн тэгэхсэн гэсэн хүсэл,сонирхол байдаг даа,нэг л санаанд орохгүй байх чинь гэж бодонгоо:"хүсч байгаа юм байхгүй ээ"гэхэд "тийм төгс болчихсонуу" гээд инээмсэглэн хөзөрөө хураахад нь :

"Нээрээ хүссэн юм алгаа,үгүй тэгээд ...хүсэл дуусахаар чинь хүн өөрөө бас дуусдаг байхдаа,хүсэл дуусан газар хүн өөрөө дууснаа..."гэсэн хачин зүйл өөрийн эрхгүй хэлчихэв.Гэхдээ би их л намуухан дуугарсан.(нээрээ л дуусаx гэж байгаа юм шиг ккк)

Тэр 2 надруу гайхан харахад нь би өөрөөсөө цочин сэртэсхийн харсанаа,тэрүүхэн тэндээ өндөсхийв...

Сонин юм хэлсэндээ,идээ ундаа болж,хөгжилтэй байх гэж хэсэг зуур энд тэндэхийн юм ярьж "худлаа шахам"инээж сууж байгаад,2 хөршийгөө "эртхэн амардаа"гээд би ч гарлаа...

Гэрийн зүг, оройн сайханд ажуухан гэлдэрч явахдаа саяны үгээ бодлоо.

Нээрээ тэгж бодоод,тэгж хэлэхэд би өөрөө дуусаагүй, хөл толгой бүтэн л байсан шүү дээ гэж хөгжилтэйхэн бодон сэтгэлээ засмар аядаад,муухан инээмсэглэж явав.( хүн дуусна гэхэд,юу гэж л цас мөс шиг хайлаад алга болчих вэ дээ...хэхэ)

Гэсэн ч бодол үргэлжилсэн хэвээрээ...

Би өөрөө ямар нэг юм хүсч,хөөцөлдөж чадахгүй байна гэдэг,би өөрөө өөрийгөө хөнөөгөөд ч байгаа юм шиг...

Ямартаа л намайг" юу ч хийхгүй" яваад байхаар нэгэн анд маань намайг баахан шалгааж шалгааж байгаад

"Чамайг хөглөх юм юу ч үгүй байгаа юм боловуу даа"гэж билээ.

Их л идвэхитэй амьдарч байсан нэг үеэ бодход би шал доор буучихаад явж байгаа болхоороо,сайхан бичиж,сайхан зурж,сайхан ярьж,сайхан инээж,сайхан хайрлаж,сайхан наргиж.......аль нэгийг нь ч чадахгүй удаж байгаа болхоороо л энэ бүхнээс үүдээд "гэнэтийн асуултанд" саяны үг надаас гэнэт гарсан байх...

Гэхдээ л зүрх оргүй хоосон хашгирна л гэж үгүй дээ...

Зовлон дайрхад хүн нус нулимастайгаа холилдож, өглөө үдэшээ ялгахгүй уйлж бархирахгүйгээр тэсч гүрий лээ ч (нулимасаа дотогшоон залгиж цаанаа их л шаналаж байгаа,тэгсэн хирнээ ухаантаныг бодон  нууж гүрийгээд ккк) амьдаралд ингэж номхон алхаж,хүлцэнгүй гуньж бүүр болдоггүй юм байна...(маш удаан гуньж шүү)(тэгвэл тэгээ л урсгалаараа дуусна)

...Сэхээ авч би ийнхүү бодлоо...Сэтгэлээ бариад,зүрхээн дараад,энгэрээ товчлоод эндээс би холдон одъёо гэдэг байтал,би хэтэрхий дараад ,бариад өөрийгөө "шорон" шиг хориод байсан юм боловуу?

(Хүсэл мөрөөдөлөө ингэтлээ үгүй хийчих ч гэж дээ...)

Юутай ч би их л ГУНИГЛУУН л болжээ...

"Дуусахаасаа" өмнө анзаарсан нь яамай даа.......          

 

 

 

 

Орон сууцны үнийн өсөлт буурна.

Сангийн яам, Нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөрийн яам, Зам, тээвэр, барилга хот байгуулалтын яам, Орон сууц санхүүжилтийн корпорацийн төлөөллөөс бүрдсэн хяналтын зөвлөл хуралдлаа. Зөвлөл Засгийн газрын "40 мянган орон сууц" хөтөлбөрийн хэрэгжилтийг эрчимжүүлэх зорилгоор энэ оны нэгдүгээр сард байгуулагдсан юм. Ээлжит хурал УИХ-ын сонгуультай давхацсан учир Засгийн газар, яам, нийслэлийн төр захиргааны байгууллагын хэмжээнд шийдвэрлүүлэх асуудал хуримтлагдсан гэж үзсэн аж. Хөтөлбөрийн хүрээнд 2007-2008 онд сумдад 320, аймгийн төвүүдэд 1572 сууц, Улаанбаатарт нисэхийн 350, төрийн байгууллагуудын 243 сууцны барилга угсралтын ажлыг төлөвлөсөн байна. Харин санхүүжилт 46.8 тэрбум төгрөг байв. Энэ онд 700 айлын сууц ашиглалтад орохоос одоогоор 327 нь оршин суугчдаа хүлээн авчээ. Улсын хэмжээнд 278 иргэн 4.5 тэрбум төгрөгийн орон сууцны урт хугацааны зээлд хамрагдсаны 253 нь нийслэлийн иргэн байна. Одоогоор барилгын болон иргэдийн зээл 18.8 тэрбум төгрөгт хүрч нэг хүнд ногдох зээлийн дундаж хэмжээ 18 сая төгрөг болов. Ирэх онд нийслэлд VII хорооллын I хэсэгт 1008, Буянт-Ухаа хороолол 693, төрийн байгууллагуудын 260, аймгийн төвүүдэд 20, 30, 38, 63 айлын 854 сууц барихаар төлөвлөөд байна.

Ажлын хэсгийн ахлагч, Монголын барилгачдын холбооны ерөнхийлөгч М.Батбаатар барилгын салбар дахь материалын үнийн өсөлтийн талаар судалгаа хийсэн байна. Судалгаагаар орон сууцны үнэ барилгын материалын үнийн өсөлтөөс хамаарч 30 хувиар нэмэгджээ. Гэхдээ энэ өсөлт түр зуурынх аж. Учир нь ам метрыг нь 400-500 ам.доллараар борлуулж болох байтал хоёр дахин нэмж байгаа компаниудтай холбоотой юм. Зөвлөлийн гишүүд "40 мянган орон сууц" хөтөлбөрийн бондын эх үүсвэр дутагдалтай (25.0 тэрбум төгрөг), санхүүжилтийн эх үүсвэр тогтворгүй, зээлийн хүү өндөр, хугацаа богино, эрх зүйн зохицуулалт дутмаг байна гэж үзлээ. Тиймээс дахин Засгийн газрын бонд гарган гадаадын хөрөнгийн биржид арилжин хөрөнгийг Орон сууц санхүүжилтийн корпорацид төвлөрүүлснээр энэ ажлын гацаа арилна гэж үзэж байна. Өөрөөр хэлбэл, Ипотекийн болон Үнэт цаасны арилжааны тухай хууль батлагдсанаар бага, дунд орлоготой иргэд орон сууцтай болох боломж нээгдэх юм. Орон сууцны ам метрийг 400-500 ам.доллар болгон бага, дунд орлоготой иргэдийн худалдан авах чадварт нийцүүлэх нь чухал гэдэгт гишүүд санал нэгдэв. Гишүүд Улаанбаатарт энэ ажил удаашралтай байгааг хүлээн зөвшөөрч хөтөлбөрийг "100 мянган орон сууц" болгож өөрчлөх саналтай байгаа аж.

Халхын сайхан эрчvvд минь хаана явна та нар?


Єлгийг нь хэн зэхэж, vнэг хэн хайчлах вэ?

... “ Гадаа нэг л ер бусын намуухан, ганц нэгээр дуслах бороон чимээ гэрийн дээвэр дэлдэж, би цор ганцаар уйтгарлан хэвтэнэ. Хэнийгээ ч хvлээх билээ дээ. Хажуу хашаанд Саран хоёр хvvхэдтэйгээ ярилцаж суугаа л байх. Гэхдээ л єєдсийн чинээ тэр амьтад “ Аав “гэж ямар хvн байдгийг мэдрэх ч vгvй єслєє. Ингээд бодоход хаа сайгvй хєлхєлдєж, ааг бяраараа гайхуулж явдаг эрчvvд хайчив? Миний уйтгарлаад байгаагийн учир нь юунд байна? Хэдийгээр бие минь амрахыг хvсэвч сэтгэл минь, тархи толгой минь єчvvхэн ч амсхийхгvй элдэв бодол эргэлдэнэ. Ажлын газрынхаа хvмvvсийн тухай бодлоо. Есєн хvvхэн, манаач, сангийн слесарь , мужаан гэсэн гуравхан эр.Тэгээд бас тэр эрчvvд хэдэн настай гэж бодно? 35-45 настай. Бvгд л гэрлэсэн бас нэг нь салсан.Гэтэл манай хvvхнvvд 21-38 насныхан. Ажлын ачаалал дэндvv их. Гэр ажил, ажил гэр гэсэн маршруттай. Хагас сайн єдєр vдээс ємнє унтаж vдээс хойш хувцас хунараа угаана. Бvтэн сайнд бvтэн унтаж амрах сонирхолтой ер нь тэгээд хаачих ч билээ. Хааяа нэг найзуудтайгаа уулздаг ч хэдэн охид ирээдvйн амьдрал заяаны ханийхаа талаар зєгнєн ярилцаж Чимгээгийн мэргэлэхийг сонирхон сонсож бас заримдаа vнэн байх ч болов уу гэж горьдон заяаны ханиар заагдсан гуравдахь хvнийг тоолон хараад инээлдэнэ. Заримдаа махлаг эгч, заримдаа хєгшин ах заяаны ханиар минь тодорно.
   Би одоо 30 настай. Амьдралын ханиа олоо ч vгvй яваа, хvн шиг амьдрах юмсан гэсэн хvсэл шингээсэн эгэл нэгэн бvсгvй. Сайхан ч биш бас муухай ч биш. Гэхдээ би гэрэл цацруулан инээд алдаж, бороотой гудамжаар хєтлєлцєн гvйхийг, “оройтож ирлээ” гэж аав, ээждээ загнуулсан ч сэтгэлдээ нууцхан хайр гэрэлтvvлсээр ичингvйрэн зогсохыг хvснэ. Ажлын маань охид ч бас л найзгvй. Саяхан Ганаа бааранд нэгэн дажгvй залуутай танилцаад арай гайгvй дотносож байтал Солонгосоос тэр залуугийн нэр, ажлын санал ирээд явах болов оо хєєрхий. Жил сараар нь хvлээлгэдэг тэр хариу хяслантай юм шиг ямар ч хурдан ирэв дээ. Ингээд ”борлогдох” найдвар тєрvvлж байсан ганц найз минь арын эгнээ рvv алхаад ”марш”.
   Хамт ажилладаг хvvхнvvдийн гурав нь єрх толгойлсон эх. 1-3 хvvхэдтэй. Яах болж байна аа? Хvний хорвоог бид бас баярлаж, хєєрч, хайрлаж бас хайрлуулж туулмаар байна. Ер нь энэ бvхнийг зохицуулдаг тєрийн бодлого гэж байна уу .
    Редакцийн хаягаар нэг ийм захидал иржээ. Vнэндээ ч хотын гудамж, албан газар, vйлчилгээний байгууллагын хаана ч очсон єнгє алагласан цэцэгс шиг сайхан охид бvсгvйчvvд.Харин халхын сайхан эрчvvд минь хаана явна вэ? Харьд одсон залуусын хэдэн хувийг нь эрчvvд эзлэж байна. Та гадаадад ажиллахаар сонгосон залуусын нэрсийг анзаарч сайн хараарай. Ихэнх нь идэр насны, єєрєєр хэлбэл “нєхєн vржихvйн” насны залуус. Бидний Монголчууд хорвоо ертєнц дээр хэдvvлээ билээ дээ? Хаана хаанаа бодмоор, тєр засгийн зvгээс бvр сэтгэл гаргаж зохицуулмаар тулгамдсан гэж хэлж болох энэ асуудлыг шийдэх ямар гарц байна? Эрчvvд ганц єрєє байрны мєнгє олох гэж харь газар зvтгэж явахад энд бас юу болж байна?

Эмэгтэйчvvд vvнийг зуучлалаар гэр бvл болсонтой холбон тайлбарлаж байна. Хэдийгээр харь газар хvний нутагт ирээд хоёроос гурван жил болж байгаа ч хаана ямар тосгонд амьдардагаа мэддэггvй, Монголд байгаа ар гэрийнхэнтэйгээ хааяа л холбоо барьдаг гэж тэд хариулсан аж.

Ургах нартай уралдан хvv тєрж байна. Тєрдєє єрх нэмж, эцэг эхдээ бvл  нэмэн, эх орондоо эзэн суухаар, цовоо цолгин дуугаа орчлонд хадаан хvv тєрж байна. Хєх толбот Монгол хvv тєрж байна. Єєдєсхєн энэ эрхэм хvний єлгийг хэн зэхэж, vнэг хэн хайчлах вэ? Халхын сайхан эрчvvд минь хаана явна та нар?

Инээж л явах юмдаа хонгор минь

 

Ирсэн замыг минь хааж зэрлэг ургамал тарьчихаад

Итгэлиийн дууг минь таслаж,гунигын аяз хөглөчихөөд

 Инж,хадаг,булгыг зүүсгэл сэлттэй нь буцаачихаад

 Инээж л явах юмдаа хонгор минь...

Хэзээнээс мэлмэрэмтгий нүдийг минь

Хэн гуайн инээдээр солиход чинь

Ихэрлүүлж гишгэсэн мөрөн дээр минь

Ишгүй харгана ургачихаж...

Энэ л зуны усгүй борооноор

Эвлэж, өндийж өөрөө ургасан харгана

Эргэх 4 улиралд сарнай болж хувирахгүй

Энэ лав надад өгөх чиний нөгөө бэлэг чинь байх...

 Ирмэх,сэмрэхийн хооронд алтан үгээ мартчихаад

 Инээж л явнуу хонгор минь...

Инээж л яв даа...

Санасан сэтгэл минь хэвээрээ...

Санасар хорвоо тэнхлэгээ хэдэнтээ тойровч

Сар оддынхоо дунд янзаараа

Салаа замын эрхэнд өнгө өнгөөн дагасан ч

Санасан сэтгэл минь хэвээрээ...

Эгшисэн зүрх минь холд тэмүүлэвч

Эрхэлж чамдаан туниастай

Энхрий царайг чинь санахадаа

Эрэвгэр нүд минь нулимастай...

Дорнын цэнхэр харгуйг санаа алдан ширтээстэй

Дотнохон чиний дүр тэнгэрийн хаяанаа зураастай

Гэнэхэн насны эрт ирсэн учиралаа

Гэрэвшисэн бодолын оройтож хэрсүүжсэн ухааралаа...

Зүггүй гэнэн нас,анзаараагүй бүхнээ

Зүрхэн цэцгээр эрхи хэлхэж шувуудаар дайя

Залуугиййн бадаг,хонгор амраг минь дээ

Зүрхэнд минь чи бүтнээрээ оршиж явдагаа

Энхрий царайг чинь санахдаа

Эрэвгэр нүд минь нулимастай...

Сар оддын дунд янзаараа

Санасан сэтгэл минь хэвээрээ...

Бэрхийг давж амьдараарай...

Хүний амьдралд саад бэрхшээлгүй бүтэх зүйл гэж бараг үгүй. Аар саархан саад тотгороос аваад асар том бэрхшээл саад урагшлах замд чинь хөндөлсөнө. Саад бэрхшээлийн өмнө сөхрөлгүй давж гарч байж зорьсондоо хүрч, бодсоноо хэрэгжүүлэх зам чинь нээгдэнэ. Сөхрөлгүй давахын тулд цөхрөлгүй хичээх хэрэгтэй.

Саад бэрхшээлийг давж чадаагүй учир шалтгааны дийлэнх нь өөрөөс чинь болсон байдаг. Би мэдэхгүй, би чадахгүй, би сурахгүй, би дийлэхгүй, би ялахгүй, энэ бүтэхгүй гэх зэрэг үгнүүд дааж дийлэмгүй хүнд чулуу чиний хүзүүнээс оосорлоод уячихсан юм шиг дотор талаас чинь чангааж, хөдөлгөөнгүй болгосон байдаг. Чи мэдэхгүйг мэдэж болно. Чадахгүйг чадна гарцаагүй. Сураагүйгээ сурна. Дийлэхгүй гэж байснаа дийлж, цаана нь гарна. Хэзээ ч ялахгүй гэж байснаа хялбархан ялна.

Бүтэхгүй гэж өнгөцхөн бодож байсан зүйл чинь ид шидийн юм шиг хялбархан бүтэхийг хараад өөртөө баярлана. Энэ бүгдийг хийхийн тулд чи чухам юу хийх хэрэгтэй вэ? Юуны урьд өөрийгөө ялж сурах хэрэгтэй. “Бүх ялалт өөрөө өөрийгөө ялахаас эхэлдэг” юм. Өөрийгөө ялсан өчүүхэн төдий ялалт ч чамайг үлэмж хүчтэй болгоно. Энэ үлэмж хүч чадал чиний дараа дараагийн ялалтыг чинь найдвартай баталгаажуулна. Ер нь “өөрөө өөрийгөө ялж чадсан хүнээс илүү хүчтэй ялагч байдаггүй” гэнэ. Залуус та нар агуу хүчирхэг болохыг хүсч байна уу? Чин сэтгэлээсээ хүсч, өөрийгөө ялж дийлвэл эргэлзээгүйгээр агуу их хүчирхэг болж лавтай чадна. “Хүмүүсийг мэддэг хүн хэрсүү ухаантай.

Өөрийгөө мэддэг хүн боловсорч гэгээрсэн байдаг. Хүмүүсийг ялж буй хүн хүчтэй. Өөрийгөө ялж байгаа хүн агуу их хүчирхэг” гэж эртний нэгэн сэтгэгч хэлсэн байна. Өөрийгөө ялахын тулд сэтгэлийн тэнхээгээ хураан хуримтлуул. Гагцхүү сэтгэлийн тэнхээтэй хүмүүс л өөрийгөө ялна. Өөрийгөө ялахын тулд өөрийгөө бүү гол. Чадал боломжоо бүү чамла. Өөрийгөө дорд үзэж хэзээ ч болохгүй. Өөртөө итгэ. Өөрийгөө хайрлах хэрэгтэй. Чи өөрийгөө ялж чадна. Агуу хүчирхэг болно. Хичээгээд үзээрэй.
Солонгосын нисэх буудал дээр нэг монгол залуу намайг таниад гүйгээд ирлээ. Тэнд ажил хөдөлмөр эрхэлж байгаа монголчуудын нэг. Хөдөөний залуу гэнэ. Өмнө хэзээ ч хийж үзээгүй хүндхэн ажил хийдгээ хуучиллаа. Анхандаа ийм хүнд ажил хийж дийлэх болов уу, удаан тэсэх болов уу гэж шантарч байж. Хүний газрын хоол унд, цаг агаарт нь дасахад эхэндээ хүндхэн л байсан. Бусад хүмүүс болоод л байна. Би тэднээс юугаараа дутуу юм бэ? Гүрийх хэрэгтэй гэж өөрийгөө зоригжуулсан.

Хүндрэл бэрхшээлтэй үеэ давсан. Одоо дажгүй. Чамлахааргүй мөнгө олж байгаа. Хамгийн гол нь энд ирснийх бэрхшээлийг сөрж, ажил сурч, тархи толгойдоо жаахан мэдлэг цуглуулж аваад нутаг буцах санаатай гэж хэвлүүхэн, хэрсүүхэн надад хэлээд инээж байна. Солонгос хэл сурч байна уу гэж асуулаа. Энд юу ч мэдэхгүй, таг ирсэн. Одоо өөрийгөө болгочихно оо. Цаашдаа овоо болчих байх гэж нүүр бардам хэлж байна. Би энэ бүхнийг сонсоод овоо доо гэж дотор сэтгэлдээ баяртай байлаа. Тэр залуу дийлэхгүй болов уу гэж айж байсан ажлаа дийлэн хийдэг болжээ. Мэдэхгүй байсан харь хэлийг мэддэг болж байна. Чадахгүй байснаа чаддаг болж. Хамгийн гол нь өөрийгөө ялж чаджээ. Тиймээс тэр хүчтэй ялагч.

Саад бэрхшээлээс айх, хулчийх хэрэггүй. Аймхай, хулчгар байж саад бэрхшээлийг амжилттай давж туулна гэж бодохын ч хэрэггүй. Хүн “нэг удаа хулчийсан бол дараагийн удаа бас хулчийдаг” гэнэ. Хулчгар зантай бол түүнийгээ үтэр түргэн засахыг оролд. Хулчгар занг засч болно. Зөвхөн өөрөө зориглон хичээх хэрэгтэй. “Хулчгар амьтан өдөртөө зуу дахин үхдэг” гэдэг юм. Хулчгар зан айдсаас үүдэлтэй. Хүн зөвхөн мэдэхгүй зүйлээсээ айдаг. Аливаа айдсыг мэдлэгээр ялдгийг мэдэж ав. Цаг ямагт айдсаас чичрээд байх юм бол хэзээ ч аз жаргалтай амьдарч чадахгүй. Түүнчлэн мөнхийн айдастай амьдарч буй хүнийг эрх чөлөөтэй гэж хэлэх аргагүй.

Аймхай хулчгар зангаа хаях эр зориг чамд хэрэгтэй. Зөвхөн өрсөлдөгчөө ялсан төдийгүй, өөрийн сул тал болох аймхай хулчгар зангаа ялж чадсан тэр хүн эр зоригтон. Эр зориг чамд бэрхшээл саадыг улаан нүүрээрээ угтахын тулд ч хэрэгтэй, улмаар саад бэрхшээлийг даван туулахын тулд ч хэрэгтэй. Их, бага гэлтгүй бэрхшээл саадыг шантралгүй, залхууралгүй даван туулах явцад эр зориг чамд өдрөөс өдөрт хуран хуримтлагдаж төлөвшинө.

Бэрхшээл саадыг давахад тэвчээр хэрэгтэй. “Бүхнийг тэсвэрлэн давах чадвартай хүн бүхнийг шийдэж чадна”. Тэвчээргүйгээс болж саад бэрхшээлийн өмнө өвдөг сөхрөн бууж өгөх тохиолдол цөөнгүй. Би үүнийг хийх ёстой, хийж чадна гэж зорьж тэмүүлсэн л бол ямар ч бэрхшээл саад тулгарч байсан тэвчин давахыг эрмэлз. Саад бэрхшээл чиний эр зориг, тэсвэр тэвчээр, сэтгэлийн хатыг сорьж шалгах шалгуур болно. Шалгуурыг амжилттай давснаар дараа дараачийн саад тотгорыг хялбар давах тэвчээрт сургаж, сэтгэлийн тэнхээ суулгаж, дархлаажуулж өгнө. Тэвчээр гэдэг нь зүгээр л тэвчээд суугаад байхын нэр биш. Цаг нь ирэхээр бүтэж л таарна гээд нүдээ аниад, гараа хумхиад хэвтээд байх ч хэрэг биш. Тэвчээр гэдэг нь чадахгүйгээ чадахын төлөө, сураагүйгээ сурахын төлөө, хийгээгүйгээ хийхийн төлөө бүх чадлаараа мэрийн хичээж, уйгагүй хөдөлмөрлөхийг хэлж байна.

Ийнхүү хөдөлмөрлөх явцад тохиолдох элдэв саадыг тэвчин давж, цаана нь гарч, урагш тэмүүлэхийг хэлж байна. Том үйлийг бүтээе гэж зорьсон хүнд том тэвчээр хэрэгтэй. Том хэргийг бүтээхийг зорьсон хүн жижиг зүйлээр оролдвол том саад бэрхшээлтэй учирч болохыг мэд. “Үржил шимгүй элс, марааг тэвчээр л цэцэгт тал болгон хувиргана”. Хүнд бэрхийг давж гарахын тулд боломжтой бүх оролдлогыг хийж, бололцоотой бүх аргыг ашиглах хэрэгтэй. Харин ашиглах хэрэгтэй, гэхдээ хортойгоор ашиглаж болохгүй гэсэн мэргэн ухааны дүрэм байдгийг мартахгүй байх нь чухал. Хүнд бэрхийг туулж өнгөрөөхдөө бусдад муу зүйл хийхгүй байхыг эрхэмлэ. “Ямар нэг муу зүйл хийчихсэн бол чи түүнийгээ нууж болно гэж бодохын ч хэрэггүй. Учир нь чи бусдаас нуулаа ч өөрийнхөө хүн чанараас нууж чадахгүй шүү дээ”. Гагцхүү тэсвэр тэвчээртэй хүн л эхэлсэн үйл хэргээ дуусгана, тэсвэр тэвчээргүй хүн замын хугаст шантран зогсоно.

Бэрхийг гэтэлж чадалгүй шантарсан бол сэтгэлээр унан, доош орох хэрэггүй. Хэдийгээр амжилт олоогүй ч чадах бүхнээ хийсэн хүнийг буруутгах, өөлөх хүн төдийлөн байдаггүй юм. Хүч ухаанаа хуримтлуулан, алдаагаа давталгүй, дахин оролдоод, дахиад чармайгаад үз. Чи гарцаагүй чадна. Чармайлт бол амжилтын эх булаг байдаг юм. Холыг зорьж, алдрын оргил өөд тэмүүлж байгаа бол саад бэрхшээлгүйгээр тэнд очно гэж мөрөөдөхийн ч хэрэггүй. “Цэцэг бүрхсэн зам хэзээ ч алдарт хүргэхгүй”.

Бэрхэд бүү цухалд. Хий цухалдсанаас олох олдвор, хожих хожвор байхгүй. Эхнээсээ л тэр хүнд бэрхийг би гэтэлж дийлэхгүй гээд цухалдан бодчихвол сэтгэлийн тэнхээгээ хураан хуримтлуулж давж гарахад хүнд болно. Тиймээс уужуу тайвуу, ухаантай бай.
Бэрхийг давж цаана нь гарч чадсан хүн урамтай. Би чадлаа шүү дээ гэж өөрөөрөө бахархах сэтгэл аяндаа төрнө. Бэрхшээлийг давах болгонд чамд шинэ эрч хүч хуримтлагдана, шинэ мэдлэг, чадавхи нэмэгдэнэ. Туршлага сууна. Хэрсүүжнэ. Няцашгүй эр зориг хуримтлагдана. Няцашгүй зоригтой байвал чи ямар ч саадыг давах хүч чадлаар сэлбэгдэж байх болно.
Бэрхийн өмнө хүлцэнгүй сөгдөх биш, бэрхийг хүчлэн давж амьдар.

 

Солгой амьдралд дасахын тулд...

Сэмхэн нэг шүүрс алдаж

Хаяа дурсахын тулд би бодолд автдаг

Сэрүүн намарын орой ганцаардахыг

Хүсдэггүй тул би ажиггүй алхадаг

Сүүдэртэй хорвоогийн зовлонг

Нимгэлэхийн тулд нар манддаг

Сүүн цагаан сэтгэлийг чи ухаарч

Чадахгүй болхоороо мунхаг зожиг байдаг

Сормуусаа өвдтөл уйлахын тулд

Би амьдралд дурласан

Сондор сувд шиг нулимасаа хатаахийн тулд

Би сэтгэлд хатууждаг

Солонгын долоон өнгөөр орчилонг

Чимэхийн тулд бороо ордог

Солгой амьдралд дасахын тулд

Чи бидэн хоёр хагацсан...

(Нийт: 61)
 


Powered by